{"id":1013,"date":"2022-10-16T16:22:00","date_gmt":"2022-10-16T13:22:00","guid":{"rendered":"https:\/\/alazcanbolat.com\/?p=1013"},"modified":"2026-03-21T01:47:58","modified_gmt":"2026-03-20T22:47:58","slug":"insan-ve-kulturde-insan-odakli-yaklasimlar-ii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alazcanbolat.com\/en\/insan-ve-kulturde-insan-odakli-yaklasimlar-ii\/","title":{"rendered":"\u0130nsan ve K\u00fclt\u00fcr’de \u0130nsan Odakl\u0131 Yakla\u015f\u0131mlar II"},"content":{"rendered":"
\n

“\u00d6\u011frenmek” bu hayattaki en b\u00fcy\u00fck ve en arzulu tutkular\u0131mdan biridir..<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Ve daha \u00f6tesi; insan\u0131n nas\u0131l daha etkili \u00f6\u011frenebilece\u011fi, \u00f6\u011frenmesini kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in neler yapabilece\u011fi, \u00f6\u011frenme i\u00e7in nas\u0131l daha etkili ortamlar tasarlanabilece\u011fi hep zihnimin bir k\u00f6\u015fesini kurcalarken bir yandan da bireylerin \u00f6\u011frenme s\u00fcre\u00e7leri i\u00e7in yeni oyunlar, yeni ara\u00e7lar tasarlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn ise bu tutkumun \u00e7er\u00e7evesinde sizlerle; \u0130K’da \u0130nsan Odakl\u0131 Yakla\u015f\u0131mlar’\u0131n 2. serisinde, bir\u00e7ok tan\u0131m\u0131 ve art\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc konu\u015fmak istiyorum. Hatta bu konu ile buralar\u0131 bir s\u00fcre oyalayaca\u011f\u0131m. Sizlere bu alanlardan anlatmak ve birbirine ba\u011flamak istedi\u011fim o kadar \u00e7ok terim, teori, uygulama var ki.. (buray\u0131 yazarken \u00e7ok heyecanland\u0131m) \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n\n

\u00d6ncelikle ilk defa kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm “\u00d6\u011frenme Ekosistemi Tasar\u0131m(c\u0131s)\u0131<\/strong>” kavram\u0131n\u0131 biraz a\u00e7mama izin verin.<\/p>\n\n\n\n

Yakla\u015f\u0131k 7 y\u0131ld\u0131r \u201cE\u011fitmen\u201d kimli\u011fimle 40\u2019tan fazla \u00fclkede 200\u2019den fazla organizasyonda e\u011fitimler d\u00fczenledim. Son zamanlarda e\u011fitmenlik kimli\u011fim \u00fczerine \u00e7ok s\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m. Buradaki konu “title” de\u011fil anlam\u0131n alt\u0131n\u0131 doldurabilmekti. Ancak e\u011fitmenlik anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m her yerde rahatl\u0131kla anla\u015f\u0131lan bir kavram de\u011fildi \u00e7\u00fcnk\u00fc temel olarak e\u011fitmenli\u011fe kar\u015f\u0131 alg\u0131 \u00f6\u011fretmenlikten ibaretti. Asl\u0131nda durum bilinenin \u00e7ok \u00f6tesinde. \u201cE\u011fitmen\u201d<\/strong> kavram\u0131 K\u00f6y Enstit\u00fcleri\u2019nden bu yana kullan\u0131lan; atand\u0131klar\u0131 k\u00f6ylerde ihtiyaca y\u00f6nelik<\/em><\/strong> <\/strong>e\u011fitimler veren ki\u015filer olarak hayat\u0131m\u0131za girdi, bizler de g\u00fcn\u00fcm\u00fczde e\u011fitmenler olarak teorik bilginin yan\u0131s\u0131ra prati\u011fe dayanan bilgileri aktaran ki\u015filer olarak tan\u0131mlan\u0131yoruz. Ancak bizler bu tan\u0131m\u0131n \u00e7ok daha \u00f6tesinde i\u015fler yap\u0131yoruz. Tabi ki zaman i\u00e7erisinde Deneyimsel \u00d6\u011frenme ile anlaml\u0131 tan\u0131mlar da kullanmaya ba\u015flad\u0131k ancak tam olarak yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015fi ve ilham\u0131n\u0131 ve bu tan\u0131mla edindi\u011fimiz ama\u00e7lar\u0131 anlatamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 fark ettik.<\/p>\n\n\n\n

Ve bir sabah sevgili i\u015f arkada\u015f\u0131m Melih Taha AYTEP<\/a> ile 5\u2019lere kadar s\u00fcren beyin f\u0131rt\u0131nam\u0131z yepyeni bir kavram ile bizleri bulu\u015fturdu.<\/p>\n\n\n\n

Durup bir d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, bizler ne yap\u0131yoruz?<\/p>\n\n\n\n

Kurumlar\u0131n, organizasyonlar\u0131n ve bireylerin e\u011fitim ihtiya\u00e7lar\u0131na y\u00f6nelik Deneyimsel \u00d6\u011frenme, \u0130\u015fbirlik\u00e7i \u00d6\u011frenme, Proje Tabanl\u0131 \u00d6\u011frenme, Beyin Uyumlu \u00d6\u011frenme, Oyun Tabanl\u0131 \u00d6\u011frenme vb. gibi metodolojileri kullanarak biricik \u00f6\u011frenme alanlar\u0131 <\/strong>tasarl\u0131yoruz. Ve biliyoruz ki birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z her birey, her kurum, her organizasyon kendine \u00f6zg\u00fc bir \u00f6\u011frenme stili, h\u0131z\u0131 ve d\u00fczeyine sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

Sevgili Can Serdar\u2019\u0131n \u201cBir \u00d6\u011frenme Ekosistemi\u201d adl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda bahsetti\u011fi gibi;<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201c\u00d6\u011frenme ekosistemi kuant-algoritmik bir ekosistemdir.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Temel olarak b\u00fct\u00fcnc\u00fcl <\/strong>and nitelikli <\/strong>bir e\u011fitimden bahsedebilmemiz i\u00e7in bizlere hem temel becerileri hem de \u00fcst d\u00fczey bilgi, beceri ve tutumlar\u0131 kazand\u0131rmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

En genel anlam\u0131yla e\u011fitim<\/strong>, “insanlar\u0131 belli ama\u00e7lara g\u00f6re yeti\u015ftirme s\u00fcrecidir”(Fidan, 1996). Bu s\u00fcre\u00e7te kazand\u0131\u011f\u0131 bilgi, beceri, tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131n yan\u0131nda do\u011fdu\u011fu, b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc ve ya\u015famakta oldu\u011fu toplumun k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131s\u0131 da insan\u0131n yeti\u015fmesinde ve ki\u015fili\u011finin olu\u015fmas\u0131nda etken olan fakt\u00f6rlerdir. E\u011fitim bir “davran\u0131\u015f de\u011fi\u015ftirme s\u00fcrecidir”.<\/strong> Ayr\u0131ca bu davran\u0131\u015f\u0131n istendik yani olumlu y\u00f6nde olmas\u0131 ama\u00e7lanmakta ve kas\u0131tl\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan e\u011fitim “kas\u0131tl\u0131 k\u00fclt\u00fcrleme s\u00fcreci”<\/strong> olarak da tan\u0131mlanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Vinke (2002) & Bakarman (2005) yetkinli\u011fi \u201cbir bireyin belirli bir profesyonel, sosyal veya \u00f6\u011frenme durumunda etkili davran\u0131\u015f i\u00e7in gerekli olan bilgi, beceri ve tutumlar\u0131 se\u00e7me ve kullanma yetene\u011fi\u201d olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00fc\u00e7 bile\u015fen, ASK modelinin kavramsal \u00e7er\u00e7evesini olu\u015fturmakta ve e\u011fitim s\u00fcresince kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 hedeflenen temel alanlar olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Yani \u015firket i\u00e7erisinde olsun veya olmas\u0131n tasar\u0131m\u0131 planlanan e\u011fitimde ilk sorulmas\u0131 gereken soru; “Ben bu e\u011fitim ile hangi bilgi, beceri ve tutumlar\u0131 kazand\u0131rmay\u0131 hedefliyorum?” sorusu olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

ASK Modeli<\/h3>\n\n\n\n
\"No<\/figure>\n\n\n\n

Peki, bizler bu \u00fc\u00e7 ana bile\u015feni bireylerle nas\u0131l bulu\u015fturuyoruz?<\/h3>\n\n\n\n

\u00c7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z her kurum, organizasyon ve bireylere e\u011fitimlerimizle sadece teorik bilgiyi alabilecekleri e\u011fitim alan\u0131 de\u011fil; \u00d6\u011frenme ve \u00d6rg\u00fct Psikolojisi\u2019nden beslendi\u011fimiz, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n daha verimli daha motive olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak fark yaratan yenilik\u00e7i ve yarat\u0131c\u0131 \u00f6\u011frenme ekosistemleri tasarl\u0131yoruz. Tasarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z her \u00f6\u011frenme ekosistemi, kendi i\u00e7indeki biricik \u00f6\u011frenenlerinin deneyimi, bilgisi ve ilham\u0131 ile daha etkili bir \u00f6\u011frenme ekosistemi meydana getiriyor. Bu tan\u0131m da asl\u0131nda bizi Androgoji<\/strong> yani yeti\u015fkin e\u011fitimi ile kar\u015f\u0131l\u0131yor. Amerikal\u0131 e\u011fitimci ve yeti\u015fkin \u00f6\u011frenme kuram\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fc olan Malcolm Knowles’a (1913-1997) g\u00f6re, bir yeti\u015fkin ba\u011f\u0131ms\u0131z, kendi kendini y\u00f6neten \u00f6zerk bir bireydir. Bu nedenle, yeti\u015fkinler \u00f6\u011frenmeye daha ba\u011f\u0131ml\u0131 olma e\u011filiminde olan, y\u00f6n ve rehberli\u011fe ihtiya\u00e7 duyan \u00e7ocuklardan farkl\u0131 \u015fekilde yakla\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Knowles, yeti\u015fkinlerin nas\u0131l \u00f6\u011frendi\u011fi hakk\u0131nda \u00e7e\u015fitli varsay\u0131mlarda bulunmu\u015f ve bunlar\u0131 ilk olarak 1973’te yay\u0131nlanan \u201cYeti\u015fkin \u00d6\u011frenci: \u0130hmal Edilen Bir T\u00fcr\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu varsay\u0131mlar Yeti\u015fkin E\u011fitimi Prensipleri olarak tan\u0131mlanmakta ve \u015fu an e\u011fitimlerimizde de kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z 6 varsay\u0131m\u0131 i\u00e7ermektedir.<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Yeti\u015fkinlerin bir \u015feyi \u00f6\u011frenmeden \u00f6nce neden<\/strong> \u00f6\u011frenmeleri gerekti\u011fini bilmeleri gerekir. Bu bilgi veya i\u00e7eri\u011fin kendilerini nas\u0131l etkileyece\u011fini, neden \u00f6nemsemeleri gerekti\u011fini ve nas\u0131l bir fark yarataca\u011f\u0131n\u0131 bilmeleri gerekir.<\/li>\n\n\n\n
  2. Yeti\u015fkinlerin benlik kavram\u0131<\/strong>, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kendi kendini y\u00f6netmeye y\u00f6nelik bir harekete ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yeti\u015fkinlerin \u00f6\u011frenmede kendi kendilerini y\u00f6netmeleri, yani e\u011fitimle ilgili kararlar\u0131ndan sorumlu olmalar\u0131 gerekir.<\/li>\n\n\n\n
  3. Yeti\u015fkin \u00f6\u011frenenler, \u00f6\u011frenme s\u00fcre\u00e7leri i\u00e7in geni\u015f bir kaynak ve b\u00fcy\u00fck bir katk\u0131 sa\u011flayan \u00f6nceki deneyimlere <\/strong>(hem ba\u015far\u0131l\u0131 hem de ba\u015far\u0131l\u0131 olmayan) sahiptir. Bu sebeple yeni al\u0131nan her bilgiyi \u00f6nceki deneyimlerine dayand\u0131rma e\u011filimindedir.<\/li>\n\n\n\n
  4. Tipik olarak bir ya\u015fam durumuyla ba\u015fa \u00e7\u0131kma, bir g\u00f6revi yerine getirme veya \u00e7e\u015fitli sosyal rollere (\u00e7al\u0131\u015fan, ebeveyn, e\u015f, vatanda\u015f vb.) ge\u00e7me ihtiyac\u0131 ya\u015fayan yeti\u015fkinler bu ortamlarda \u00f6\u011frenmeye haz\u0131r hale gelirler. Yeni roller yeni bilgi gerektirir; bu nedenle, yeti\u015fkinlerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 durumlarla veya \u00fcstlendikleri rollerle do\u011frudan ilgili <\/strong>e\u011fitim, daha alakal\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclecektir. (Buras\u0131 kurumsal e\u011fitimler i\u00e7in en \u00f6nemli noktalardan bir tanesidir.)<\/li>\n\n\n\n
  5. Yeti\u015fkinlerin \u00f6\u011frenmeye y\u00f6nelimi, okulda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi i\u00e7erik veya konu odakl\u0131 olmaktan \u00e7ok problem merkezlidir<\/strong>. Yeti\u015fkinler, daha iyi performans g\u00f6stermelerine veya problemlerini \u00e7\u00f6zmelerine yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131na inand\u0131klar\u0131 \u015feyleri \u00f6\u011frenmeye enerjilerini ay\u0131rmaya isteklidirler.<\/li>\n\n\n\n
  6. Yeti\u015fkinler, \u00f6\u011frenme s\u00fcre\u00e7lerinde d\u0131\u015fsal motive edicilere (daha y\u00fcksek maa\u015flar) k\u0131yasla i\u00e7sel etkenlere (\u00f6rne\u011fin benlik sayg\u0131s\u0131) daha iyi yan\u0131t verir. E\u011fitimi onlara zorla dayatmak yerine asl\u0131nda e\u011fitimin pe\u015fine d\u00fc\u015ferler.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Bizler de tam olarak bu varsay\u0131mlardan yola \u00e7\u0131karak bireylerin ihtiya\u00e7lar\u0131ndan ve isteklerinden beslenerek \u00f6\u011frenme stillerine en uygun \u015fekilde sizlere daha \u00f6nce \u00d6\u011frenen Organizasyonlar<\/a>‘da anlatt\u0131\u011f\u0131m Deneyimsel \u00d6\u011frenme D\u00f6ng\u00fcs\u00fc \u00fczerine oturtarak e\u011fitimleri tasarl\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n

    Deneyimsel \u00d6\u011frenme D\u00f6ng\u00fcs\u00fc<\/h3>\n\n\n\n
    \"No<\/figure>\n\n\n\n

    Sevgili \u00c7a\u011fr\u0131 K\u00fcpeli<\/a> Merak Listesi Podcast serisinde \u00f6\u011frenmeyi IKEA Etkisi<\/a> ile birle\u015ftirip \u00e7ok etkili bir \u015fekilde a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Asl\u0131nda yukar\u0131da a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m 3 temel teori (ASK – Yeti\u015fkin E\u011fitimi – Deneyimsel \u00d6\u011frenme) ayn\u0131 IKEA’dan al\u0131nan \u00fcr\u00fcnlerin monte edilmesinde kendimizden bir par\u00e7a eklememiz gibi \u00f6\u011frenme s\u00fcre\u00e7lerinde de bireylerin kendinden bir par\u00e7a katabilece\u011fi alanlar\u0131n olu\u015fumunu destekliyor.<\/p>\n\n\n\n